Viêm phổi Mycoplasma ở người lớn: Nguyên nhân và triệu chứng bệnh

Viêm phổi mycoplasma ở người lớn do vi khuẩn Mycoplasma pneumoniae (M pneumoniae) gây ra. Bệnh có thể lây từ người này sang người khác, triệu chứng đặc trưng là ho, đau ngực, ớn lạnh… Vậy mycoplasma viêm phổi nguy hiểm không, điều trị ra sao?

Lưu ý: Bài viết linh động dùng viêm phổi mycoplasma, chủng viêm phổi mycoplasma hay mycoplasma viêm phổi để phù hợp với nhu cầu tìm kiếm thông tin của người dân.

Viêm phổi Mycoplasma là gì?

Trước khi tìm hiểu nguyên nhân và triệu chứng của bệnh, ta cần biết viêm phổi mycoplasma ở người lớn là gì? Viêm phổi Mycoplasma là tình trạng phổi bị sưng, viêm do vi khuẩn Mycoplasma pneumoniae (M pneumoniae) gây ra. Bệnh lý này được xếp vào nhóm viêm phổi không điển hình bởi tác nhanh gây bệnh có cấu trúc không giống tác nhân viêm phổi thông thường hay gặp trong cộng đồng. [1]

Nguyên nhân gây viêm phổi Mycoplasma ở người lớn

Viêm phổi do Mycoplasma pneumonia có thể lây truyền từ người này sang người khác qua các giọt bắn trong quá trình tiếp xúc gần. Vi khuẩn M pneumoniae (vi khuẩn Mycoplasma) gây bệnh có cấu tạo gồm nhiều protein bám dính, có thể bám vào màng biểu mô, đặc biệt là biểu mô đường hô hấp. Sau khi bám vào, M pneumoniae sản xuất hydrogen peroxide và superoxide, gây tổn thương các tế bào biểu mô, lông mao liên quan. Cơ chế sinh bệnh của M pneumoniae là hoạt hóa các cytokine gây viêm.

Đối với chủng viêm phổi Mycoplasma, thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 2 đến 3 tuần. Tương tự như hầu hết các tác nhân gây bệnh đường hô hấp khác, viêm phổi Mycoplasma có thể xảy ra quanh năm nhưng phổ biến là vào những tháng mùa đông. [2]

Triệu chứng viêm phổi Mycoplasma ở người lớn

Các triệu chứng viêm phổi Mycoplasma ở người lớn thường nhẹ và xuất hiện trong vòng 1 đến 3 tuần, phổ biến gồm:

• Đau ngực.
• Ớn lạnh.
• Ho (thường là ho khan).
• Đổ mồ hôi nhiều.
• Sốt (có thể sốt cao).
• Đau đầu.
• Đau họng.

Các triệu chứng ít phổ biến hơn gồm:

• Thở nhanh.
• Đau tai.
• Đau hoặc nhức mắt.
• Đau nhức cơ.
• Cứng khớp.
• Xuất hiện u cục ở cổ.
• Tổn thương da hoặc phát ban.

Nguy cơ viêm phổi Mycoplasma ở người lớn

Một số yếu tố nguy cơ khởi phát bệnh viêm phổi Mycoplasma ở người lớn như:

1. Đối tượng nguy cơ

Viêm phổi Mycoplasma ở người lớn có thể xảy ra với bất kỳ ai. Tuy nhiên, nhóm đối tượng có nguy cơ cao bao gồm:

• Người cao tuổi.
• Người đang mắc các bệnh làm suy yếu hệ miễn dịch, chẳng hạn như HIV (hệ thống miễn dịch khỏe mạnh có thể ức chế hoạt động của vi khuẩn Mycoplasma pneumoniae trước khi gây nhiễm trùng).
• Người đang dùng steroid trong thời gian dài, liệu pháp miễn dịch, hoá trị…
• Những người mắc bệnh phổi.
• Những người mắc bệnh hồng cầu hình liềm.
• Người đang sống cùng nhà với người bị nhiễm

Viêm phổi Mycoplasma thường diễn tiến nghiêm trọng ở những đối tượng sau:

• Người có tiền sử mắc bệnh phổi.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Đang trong giai đoạn phục hồi sau khi mắc một căn bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus.

2. Yếu tố tăng nguy cơ

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm phổi Mycoplasma ở người lớn bao gồm:

• Sinh sống, làm việc trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, khói bụi, khói thuốc lá…
• Đến các nơi có sự kiện, hoạt động đông người.
• Thời tiết thay đổi thất thường, đặc biệt là thời điểm giao mùa trong năm.

Viêm phổi Mycoplasma có lây không?

Viêm phổi Mycoplasma có thể lây truyền từ người này sang người khác thông qua các giọt bắn mà người bệnh tiết ra khi tiếp xúc gần. Vi khuẩn M pneumoniae cũng được coi là nguyên nhân hay gặp gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng. Bệnh có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 3 tuần. Các đợt bùng phát viêm phổi Mycoplasma thường xảy ra ở những khu vực tập trung đông người như: bệnh viện, viện dưỡng lão…

Viêm phổi Mycoplasma có nguy hiểm không?

Trong một số trường hợp, viêm phổi Mycoplasma có nguy cơ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như:

• Suy hô hấp.
• Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển.
• Viêm tiểu phế quản tắc nghẽn.
• Áp xe phổi.
• Viêm phổi hoại tử.
• Tràn dịch màng phổi (15% đến 20%).
• Tràn mủ màng phổi (hiếm gặp).

Ngoài ra, viêm phổi do Mycoplasma còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể do phản ứng miễn dịch không bình thường, gồm:

• Các vấn đề về cơ tim: Bất thường về dẫn truyền, nghẽn tim, rối loạn nhịp tim, viêm màng ngoài tim, suy tim sung huyết đều…
• Ảnh hưởng hệ thần kinh (hiếm gặp, phổ biến hơn ở trẻ em): Viêm não, viêm tủy cắt ngang, viêm màng não vô khuẩn, chứng mất điều hòa tiểu não…
• Các vấn đề về huyết học: Thiếu máu tan máu có thể xảy ra do các kháng thể phản ứng với hồng cầu, trong đó có cả phản ứng với kháng nguyên M Pneumoniae.
• Da liễu: Nổi mề đay, ban đỏ dạng nốt hoặc hội chứng Steven Johnson.
• Các vấn đề về cơ xương: Đau cơ, đau khớp, viêm khớp nhiễm trùng (hiếm gặp), tiêu cơ vân…
• Rối loạn chức năng tiêu hóa: Viêm tụy, viêm gan, ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa.
• Các vấn đề về mắt: viêm kết mạc, viêm gai thị, viêm màng bồ đào trước và bệnh lý thần kinh sọ não.
• Các vấn đề về thận (rất hiếm gặp): Viêm cầu thận do phức hợp miễn dịch lắng đọng ở cầu thận.

⇒ Tìm hiểu thêm: Viêm phổi do Mycoplasma ở trẻ em: Nguyên nhân và cách điều trị

Viêm phổi Mycoplasma điều trị bao lâu?

Ở hầu hết bệnh nhân bị viêm phổi Mycoplasma, thời gian điều trị thường diễn ra trong vòng vài ngày. Tùy trường hợp mà bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị khác nhau. Với các trường hợp được điều trị kịp thời, bệnh có thể phục hồi hoàn toàn và không để lại bất kỳ biến chứng nào.

Chẩn đoán viêm phổi Mycoplasma ở người lớn

Nếu nghi ngờ mắc bệnh viêm phổi, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, thăm khám và loại trừ nguyên nhân do viêm phế quản hoặc các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp khác. Tuỳ vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các phương pháp kiểm tra chuyên sâu như:

• Chụp X-quang ngực.
• Chụp CT ngực.
• Đo nồng độ oxy và carbon dioxide trong máu.
• Lấy dịch mũi hoặc họng hoặc đàm để kiểm tra vi khuẩn và virus bằng kỹ thuật sinh học phân tử.
• Sinh thiết phổi mở (chỉ thực hiện trong trường hợp bệnh rất nghiêm trọng, các phương pháp chẩn đoán khác không có kết quả).
• Xét nghiệm công thức máu toàn phần (CBC).
• Nội soi phế quản (hiếm khi cần thiết).

Cách điều trị viêm phổi Mycoplasma ở người lớn

Hầu hết các trường hợp bị viêm phổi do M pneumoniae đều được điều trị bằng kháng sinh sau khi đã được kiểm soát triệu chứng.

Các loại kháng sinh thường được bác sĩ chỉ định sử dụng gồm: macrolide, doxycycline hoặc fluoroquinolone. Azithromycin là loại kháng sinh được sử dụng thường xuyên nhất và thường được kê đơn trong 5 ngày (500mg cho liều đầu tiên, 250mg cho 4 ngày tiếp theo).

Bệnh nhân đang dùng doxycycline hoặc fluoroquinolone có thể được bác sĩ chỉ định thuốc để điều trị trong 7 đến 14 ngày. Nếu tình trạng kháng macrolide xảy ra và bệnh nhân không đáp ứng với macrolide, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng các loại kháng sinh khác.

Trong hầu hết các trường hợp, những người tiếp xúc với bệnh nhân viêm phổi Mycoplasma không cần dự phòng bằng kháng sinh. Tuy nhiên, ở những người có nguy cơ cao bị nhiễm trùng nghiêm trọng như bệnh nhân mắc bệnh hồng cầu hình liềm hoặc thiếu hụt kháng thể, có thể cần dự phòng. Tùy theo tình trạng sức khỏe và độ tuổi của người bệnh mà bác sĩ thường sử dụng các loại kháng sinh như doxycycline hoặc macrolide để ngăn ngừa nhiễm trùng.

Phòng ngừa bệnh viêm phổi do vi khuẩn Mycoplasma

Một số biện pháp phòng ngừa bệnh viêm phổi do vi khuẩn Mycoplasma gồm:

• Luôn đeo khẩu trang khi ra ngoài.
• Tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh
• Thăm khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh và can thiệp điều trị sớm
• Hạn chế đưa tay lên vùng mặt.
• Sử dụng nước muối để vệ sinh mũi, miệng thường xuyên.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân với người khác.
• Hạn chế đến nơi đông người, khu vực nhiều khói bụi, ô nhiễm, vùng dịch.
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, ho, hắt hơi, sau khi tiếp xúc với các bề mặt như tay nắm cửa, lan can… và trước khi ăn.
• Sử dụng giấy che miệng khi hắt hơi, xì mũi, vứt giấy vào thùng rác và rửa tay thật sạch bằng xà phòng.
• Xây dựng lối sống khoa học bằng cách ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, ngủ sớm, tập luyện thể dục thể thao mỗi ngày.
• Thường xuyên dọn dẹp không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, vệ sinh, khử khuẩn để đảm bảo an toàn, tránh vi khuẩn gây hại sinh sôi, phát triển.

Cách chăm sóc bệnh nhân viêm phổi Mycoplasma

Bệnh nhân bị viêm phổi Mycoplasma cần được chăm sóc kỹ lưỡng để kiểm soát tốt triệu chứng, nguy cơ lây lan. Một số cách chăm sóc người mắc bệnh viêm phổi Mycoplasma mà người thân có thể tham khảo gồm:

1. Chế độ sinh hoạt

Người bệnh viêm phổi Mycoplasma cần có chế độ sinh hoạt khoa học, nghỉ ngơi đầy đủ, rèn luyện sức khỏe mỗi ngày bằng các bài tập vừa sức. Cần sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý bỏ thuốc, tăng hoặc giảm liều dùng.

2. Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân bị viêm phổi Mycoplasma cũng đóng vai trò rất quan trọng, giúp tăng sức đề kháng, từ đó kiểm soát tốt triệu chứng, ức chế diễn tiến bệnh và giảm nguy cơ hình thành các biến chứng nghiêm trọng. Một số loại thực phẩm người bệnh có thể cân nhắc thêm vào chế độ ăn gồm:

• Sữa chua.
• Mật ong.
• Nghệ.
• Thực phẩm giàu protein như: thịt trắng, đậu phộng, các loại hạt…
• Các loại rau họ cải.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Thực phẩm giàu vitamin C.

Như vậy, bài viết đã chia sẻ một số thông tin về viêm phổi mycoplasma ở người lớn, nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp chẩn đoán và điều trị hiệu quả. Nếu nghi ngờ mắc bệnh viêm phổi hoặc nhiễm chủng viêm phổi mycoplasma, người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện để được bác sĩ thăm khám và điều trị.