Viêm phổi do vi khuẩn là một loại nhiễm trùng đường hô hấp. Nếu không được điều trị kịp lúc, bệnh có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Điều trị sớm và chủ động phòng ngừa bệnh là rất quan trọng.
Viêm phổi do vi khuẩn là một dạng bệnh viêm phổi do nhiều loại vi khuẩn gây ra. Bệnh thường xảy ra khi sức đề kháng của cơ thể bị suy yếu theo một cách nào đó, chẳng hạn như do bệnh tật, dinh dưỡng kém, tuổi già hoặc suy giảm khả năng miễn dịch, khiến vi khuẩn có thể xâm nhập vào phổi.
Theo Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, loại viêm phổi vi khuẩn phổ biến nhất được gọi là viêm phổi do phế cầu khuẩn, gây ra bởi vi khuẩn Streptococcus pneumoniae thường sống ở đường hô hấp trên.
Viêm phổi do vi khuẩn có thể xuất hiện mà không cần một bệnh lý nào tác động, hoặc phát triển sau khi bạn bị cảm lạnh do vi-rút hoặc cúm. Viêm phổi vi khuẩn thường chỉ ảnh hưởng đến một phần hoặc thùy của phổi và tình trạng này được gọi là viêm phổi thùy.
Các loại vi khuẩn điển hình gây viêm phổi thường gặp là: (1)
Trong đó, Streptococcus pneumoniae là nguyên nhân gây viêm phổi do vi khuẩn phổ biến nhất ở mọi lứa tuổi trên toàn cầu và Staphylococcus aureus là vi khuẩn kháng methicillin (MRSA).
Mycoplasma pneumoniae là một loại vi khuẩn nhỏ lây lan rộng rãi, thường lây nhiễm cho những người dưới 40 tuổi. Vi khuẩn Chlamydophila pneumoniae thường gây nhiễm trùng đường hô hấp trên, nhưng cũng có thể gây ra dạng viêm phổi nhẹ.
Vi khuẩn Legionella pneumophila, gây ra một dạng viêm phổi nguy hiểm hơn, được gọi là bệnh Legionnaire. Khác với các bệnh viêm phổi vi khuẩn còn lại, Legionella không lây truyền từ người sang người. (2)
Các triệu chứng của viêm phổi do vi khuẩn có thể thay đổi tùy theo mức độ nghiêm trọng, độ tuổi, và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Một số triệu chứng có thể kể như:
Thông qua một số dấu hiệu, triệu chứng, có thể đánh giá ban đầu hay nghi ngờ một người có khả năng bị viêm phổi vi khuẩn:
Không phải trường hợp viêm phổi do vi khuẩn nào cũng có toàn bộ các triệu chứng nói trên, tùy theo từng người sẽ gặp một hoặc nhiều triệu chứng. Trong đó, ho và mệt mỏi là triệu chứng phổ biến nhất mà hầu như người bệnh nào cũng gặp.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ khi bị viêm phổi vi khuẩn có thể không gặp bất kỳ biểu hiện rõ ràng nào. Điều này khiến cho bệnh dễ trở nặng và không được điều trị kịp thời.
Trong một số trường hợp, khi bị vi khuẩn tấn công dẫn đến viêm phổi, trẻ có thể sốt, ho, nôn mửa, có vẻ bồn chồn hoặc mệt mỏi và không có năng lượng. Ngoài ra, trẻ cũng có thể khó thở, chán ăn, bú ít, quấy khóc nhiều,…
Một số triệu chứng đặc biệt nguy hiểm, thường gặp ở người bị viêm phổi vi khuẩn nghiêm trọng là:
Có nhiều loại vi khuẩn có thể là lý do gây ra bệnh viêm phổi, nguyên nhân là do vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể, tấn công hệ miễn dịch, làm tổn thương phổi và gây viêm nhiễm.
Thông thường, bạn thường dễ bị viêm phổi do vi khuẩn khi tiếp xúc với giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bạn cũng có thể chạm vào bề mặt các đồ vật có giọt bắn chứa vi khuẩn gây viêm phổi.
Đối tượng mắc bệnh viêm phổi vi khuẩn có thể là bất kể ai, bao gồm cả người già, trẻ nhỏ, thanh thiếu niên khỏe mạnh. Do đó, không nên chủ quan với tình trạng bệnh này mà mỗi người cần chủ động tăng cường hệ miễn dịch, phòng ngừa bệnh để tránh nhiễm vi khuẩn gây viêm phổi.
Bất kì ai cũng có nguy cơ bị viêm phổi do vi khuẩn, tuy nhiên một số đối tượng thường có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn hoặc gặp các biến chứng nặng nề hơn khi nhiễm bệnh là:
Nếu nghi ngờ bị viêm phổi, khi người bệnh đến bệnh viện thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện một số phương pháp cận lâm sàng để chẩn đoán gồm:
Không phải lúc nào bác sĩ cũng thực hiện hết các phương pháp xét nghiệm này mà tùy theo từng trường hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc để đưa ra chỉ định cụ thể.
Sử dụng thuốc kháng sinh là phương pháp điều trị đặc trưng đối với người bệnh bị viêm phổi do nhiễm vi khuẩn. Sau khi thăm khám, bác sĩ có thể cần xác định loại vi khuẩn gây ra bệnh viêm phổi và chọn loại kháng sinh tốt nhất để điều trị. Người bệnh có thể được chỉ định sử dụng một số loại thuốc và theo dõi, nếu các triệu chứng không cải thiện, bác sĩ có thể đề nghị một loại kháng sinh khác.
Các loại thuốc kháng sinh có thể được bác sĩ chỉ định cho người bệnh sử dụng trong điều trị viêm phổi do vi khuẩn gồm có: Amoxicilin, Azithromycin, Aztreonam, Clarithromycin, Ceftriaxone, Doxycycline, Gemifloxacin, Lefamulin, Levofloxacin, Moxaxin, Omadacycline,… Các loại thuốc này có thể là thuốc dạng uống hoặc truyền tĩnh mạch (sử dụng cho các trường hợp nặng cần nhập viện điều trị).
Thuốc kháng sinh hoạt động bằng cách tiêu diệt vi khuẩn, tuy nhiên, cơ thể con người có chứa lợi khuẩn và việc dùng thuốc kháng sinh có thể vô tình loại bỏ cả các lợi khuẩn này.
Bên cạnh việc dùng thuốc kháng sinh, người bệnh cũng có thể được bác sĩ chỉ định dùng thêm thuốc hạ sốt, thuốc ho, dùng máy thở (với người bệnh bị viêm phổi do vi khuẩn nặng gây khó thở),… Lưu ý, khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào để điều trị viêm phổi vi khuẩn, người bệnh đều cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ.
Để phòng ngừa bệnh viêm phổi nói chung và viêm phổi do vi khuẩn nói riêng, mỗi người cần lưu ý:
Viêm phổi do vi khuẩn có thể để lại nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh, có thể bao gồm:
Khi chăm sóc người bệnh bị viêm phổi do vi khuẩn, cần đảm bảo người bệnh uống thuốc kháng sinh đúng theo chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt là với người cao tuổi, trẻ nhỏ, người suy giảm trí nhớ hoặc có trạng thái tinh thần không ổn định, người thân cần theo dõi việc uống thuốc và nhắc nhở người bệnh uống thuốc đúng giờ, đúng liều.
Nếu người bệnh có triệu chứng sốt, có thể sử dụng thuốc hạ sốt không kê đơn, chẳng hạn như paracetamol. Cần lưu ý không cho trẻ em uống aspirin. Với người bệnh có triệu chứng ho, không được tự ý cho người bệnh sử dụng thuốc mà chưa có chỉ định từ bác sĩ vì ho là cách cơ thể đang phản ứng và chống lại bệnh.
Bên cạnh đó, cần đảm bảo người bệnh uống nhiều nước để hỗ trợ loại bỏ đờm và nghỉ ngơi thường xuyên. Không để người bệnh hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc lá.
Người bệnh bị viêm phổi vi khuẩn cũng cần ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng để tăng cường sức đề kháng, giúp mau hồi phục. Cần lưu ý uống đồ uống ấm, hạn chế tối đa việc ăn hoặc uống lạnh, tắm nước ấm và sử dụng máy tạo độ ẩm để giúp mở đường thở và dễ thở hơn.
Trong quá trình chăm sóc người bệnh, nếu có bất kỳ triệu chứng nào bất thường, người thân cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện.
Người bệnh nếu nghi ngờ đang bị viêm phổi do vi khuẩn thì tốt nhất không nên tự ở nhà điều trị mà cần đến bệnh viện thăm khám sớm để được bác sĩ chẩn đoán, tư vấn phương pháp điều trị phù hợp với thể trạng và bệnh lý.
Đặc biệt, các nhóm đối tượng mắc bệnh dưới đây nên đến bệnh viện càng sớm càng tốt:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nhìn chung, viêm phổi do vi khuẩn là một căn bệnh nguy hiểm và không nên chủ quan trước những dấu hiệu nghi ngờ bệnh. Bất cứ khi nào xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần nhanh chóng đến bệnh viện kiểm tra và tuân theo chỉ định điều trị từ bác sĩ.
