Hiểu rõ về quy trình chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp là rất cần thiết vì đây là một bệnh lý nguy hiểm, diễn tiến nhanh, khiến người bệnh không kịp đối phó. Vậy nên lập kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp cấp tính và mạn tính như thế nào?
Suy hô hấp xảy ra khi chức năng trao đổi khí và thông khí ở phổi bị suy giảm. Dưới đây là những nguyên nhân và triệu chứng đáng chú ý của suy hô hấp.
Hội chứng suy hô hấp thường xảy ra bởi những nguyên nhân sau:
Triệu chứng của suy phổi sẽ khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân, nồng độ oxy và carbon dioxide trong máu cũng như quá trình tiến triển của bệnh. Ban đầu, người bệnh có thể thấy khó thở hoặc thở nhanh, nếu không được điều trị kịp thời thì tình trạng sẽ dần trở nên tồi tệ hơn với các biến chứng suy hô hấp nguy hiểm.
Một số người sẽ đồng thời gặp cả triệu chứng của thiếu oxy và tăng nồng độ carbon dioxide trong máu. Nên việc nhận biết và hỗ trợ kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng của suy phổi.
Các hoạt động này thường diễn ra tại cơ sở y tế. Chăm sóc điều dưỡng có tác động to lớn trong việc cải thiện hiệu quả hô hấp và thông khí của bệnh nhân, tăng cơ hội phục hồi. Để phát hiện sớm những thay đổi về tình trạng hô hấp, phải thường xuyên đánh giá nồng độ oxy trong máu của bệnh nhân. Chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp bằng cách đánh giá kết quả khí máu động mạch và chỉ số tưới máu cơ quan đích. Não cực kỳ nhạy cảm với nguồn cung cấp oxy, suy giảm oxy có thể dẫn đến biến chứng tâm thần.
Ngoài ra, khi chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp cần chú ý các dấu hiệu như đau thắt ngực báo hiệu tưới máu động mạch vành không đủ. Và còn một số yếu tố có thể làm giảm khả năng cung cấp oxy như nhiệt độ tăng cao, thiếu máu, suy giảm cung lượng tim, nhiễm toan và nhiễm trùng huyết.
Quy trình chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp sẽ được hướng dẫn thực hiện để cải thiện sự kết hợp phân bố của máu và thông khí (V/Q). Đảm bảo rằng lưu lượng máu và thông khí được phân phối tối ưu đến các vùng phổi. Khi bệnh nhân nằm, hãy thường xuyên xoay bệnh nhân và định vị lại để vùng phổi được tưới máu. Hành động này cũng nhằm hỗ trợ cho việc dễ hút sạch đờm, dịch tiết bít tắc giúp thông thoáng đường thở.
Bệnh nhân suy hô hấp thường có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt. Những người suy hô hấp cấp tính do bệnh phổi nguyên phát có thể bị suy dinh dưỡng ban đầu hoặc do nhu cầu trao đổi chất tăng lên mà lượng dinh dưỡng đáp ứng không đủ. Suy dinh dưỡng có thể gây suy giảm chức năng hô hấp, giảm khả năng điều hòa hô hấp và giảm cơ chế bảo vệ phổi. Vì vậy, bác sĩ lâm sàng sẽ xem xét và hỗ trợ tư vấn dinh dưỡng để chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp theo từng trường hợp, đảm bảo bệnh nhân được cung cấp đầy đủ lượng calo và protein cần thiết.
Những hướng dẫn chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp sẽ góp phần thúc đẩy việc tuân thủ điều trị và ngăn ngừa tái nhập viện. Phải hiểu rõ mục đích của các biện pháp điều dưỡng như xoay người, đo phế dung hay dùng thuốc. Khi xuất viện, bệnh nhân sẽ được lưu ý về các yếu tố nguy cơ đối với tình trạng hô hấp cụ thể; khi nào cần quay lại thăm khám và các biện pháp có thể thực hiện tại nhà để tối ưu hóa chức năng hô hấp.
Suy hô hấp có hai loại chính là suy hô hấp cấp tính và suy hô hấp mạn tính, mỗi loại đều yêu cầu phương pháp chăm sóc khác nhau phù hợp với tình trạng của bệnh nhân. Suy hô hấp cấp tính là trường hợp khẩn cấp, cần được điều trị ngay lập tức. Trái lại, suy hô hấp mạn tính nhẹ có thể điều trị tại nhà bằng cách kiểm soát các yếu tố gây bệnh. (1)
Triệu chứng của suy hô hấp cấp thường diễn ra nhanh chóng và dồn dập. Việc không xử lý kịp thời khi chăm sóc người bệnh suy hô hấp cấp có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của người bệnh. Do đó, khi nhận thấy các dấu hiệu của suy hô hấp cấp, cần phải lưu ý những điều sau:
Khi người bệnh bắt đầu thở nông, nhịp thở ngắn cùng với cảm giác chóng mặt, thì hành động đầu tiên cần làm là ngừng tất cả hoạt động đang thực hiện lại và cho bệnh nhân ngồi nghỉ ngay lập tức. Không khí là yếu tố quan trọng nhất, do đó cần đặt bệnh nhân ở nơi thoáng đãng, có thể giúp bệnh nhân cởi bớt trang phục để tạo điều kiện thuận lợi cho sự trao đổi khí.
Sau khi tìm được vị trí thoáng khí để nghỉ ngơi, người bệnh cần giữ bình tĩnh và điều chỉnh tư thế thoải mái nhất để dễ dàng hít thở.
Trong trường hợp bệnh trở nên nặng hơn, cần liên hệ với bác sĩ hoặc đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu suy hô hấp kịp thời. Các biện pháp cần thiết có thể bao gồm bổ sung oxy, thở máy và đánh giá độ bão hòa oxy. Điều trị nguyên nhân gốc như viêm phổi, COPD hoặc suy tim,… có thể đòi hỏi phải thường xuyên sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc lợi tiểu, steroid, cùng các phương pháp điều trị bằng khí dung và bổ sung oxy khi cần.
Trong kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp mạn tính, chế độ sinh hoạt và luyện tập phù hợp là yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe của hệ hô hấp.
Người bệnh suy hô hấp mạn tính cần đi khám khi có đợt cấp hoặc khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ. Mặc dù có nhiều bệnh lý mãn tính hoặc ở giai đoạn cuối như COPD, suy tim hay lupus ban đỏ hệ thống liên quan đến phổi; phương pháp điều trị chính thường vẫn là bổ sung oxy, kết hợp với điều trị các bệnh lý kèm theo.
Một trong những mục tiêu quan trọng của việc điều trị suy hô hấp là cung cấp oxy đến phổi và các cơ quan khác, đồng thời loại bỏ carbon dioxide khỏi cơ thể người bệnh. Người bị suy hô hấp mãn tính phải biết được khi nào bản thân cần sự trợ giúp y tế khẩn cấp (như khó thở, khó nói chuyện, tim đập nhanh,…).
Đối với người chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp, khi gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào về đường hô hấp trong quá trình chăm bệnh, hãy đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức. Việc được thăm khám, chẩn đoán và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng giúp xác định tình trạng và mức độ tiến triển của bệnh. Qua đó, bác sĩ có thể đưa ra phương pháp điều trị phù hợp nhằm giảm triệu chứng và ngăn ngừa nguy cơ suy phổi xảy ra nhanh chóng.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
Nhìn chung, các cơn suy hô hấp thường xảy ra đột ngột và để lại biến chứng đe dọa sức khỏe người bệnh. Vì vậy, muốn chăm sóc bệnh nhân suy hô hấp hiệu quả, nên chuẩn bị trước và đối phó kịp thời với những tình huống khẩn cấp giúp tăng cơ hội sống sót cho người bệnh.
