Bà Khanh, 75 tuổi, vấp ngã nhẹ nhưng mức độ đau tăng dần; vài ngày sau bác sĩ chẩn đoán gãy cổ xương đùi, phải thay khớp khẩn trong 24 giờ.

“Bệnh nhân được triển khai mổ cấp cứu chuyên áp dụng cho các trường hợp lớn tuổi gãy xương, mục tiêu là cố định xương gãy và giải quyết cơn đau trong 24 giờ đầu”, ThS.BS.CKI Nguyễn Văn Lưu, Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết.

Bà Khanh nhập viện cấp cứu trong tình trạng nằm băng ca, chân phải đau dữ dội. Bà cho biết vài ngày trước bị té ngã nhẹ sau cú vấp khi lên bậc thềm. Thời điểm ngã, bà không đau hay phát hiện bất thường, chỉ ê ẩm mình mẩy. Bà Khanh đi khám ở cơ sở y tế gần nhà, được chẩn đoán chấn thương phần mềm, bác sĩ chỉ định uống và chích thuốc giảm đau. Tuy nhiên, tình trạng đau ngày càng nghiêm trọng, bà ăn ngủ không yên, chỉ có thể nằm một chỗ, dù cử động rất nhẹ cũng gây đau dữ dội.

Bác sĩ Lưu cho biết kết quả chụp X-quang ghi nhận hai đầu xương đùi phải của người bệnh gãy di lệch nhiều. Nguyên nhân có thể là do thời gian đầu té ngã, người bệnh không được phát hiện gãy xương nên vẫn tiếp tục sinh hoạt bình thường, áp lực di chuyển khiến xương gãy nặng hơn.

Đặc trưng của gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi là đau rất nhiều, không thể vận động. Tình trạng này kéo dài dễ dẫn đến huyết khối, loét tì đè, nhiễm trùng tiểu. “Nhiều trường hợp lớn tuổi gãy xương không được điều trị ngay do có nhiều bệnh nền, ổn định nội khoa chậm hoặc vấn đề thủ tục phức tạp”, bác sĩ Lưu đánh giá, thêm rằng thời gian chờ mổ có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí cả tuần. Điều này khiến người bệnh phải chịu nhiều đau đớn và có nguy cơ phát triển biến chứng đáng tiếc.

Hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ đưa ra mục tiêu nhanh chóng ổn định nội khoa cho người bệnh, hoàn thành tất cả các xét nghiệm và tiến hành phẫu thuật thay khớp nhanh nhất có thể. 18 giờ sau nhập viện, bà Khanh được phẫu thuật thay khớp háng bán phần với đường mổ tiếp cận sau ngoài cải tiến. Kỹ thuật này giúp bảo tồn tối đa nhóm cơ xoay ngoài và cơ hình lê, nhờ đó, sau mổ, khớp háng vững vàng hơn, hạn chế nguy cơ trật khớp.

Bác sĩ Lưu đánh giá khó khăn ở ca phẫu thuật này là người bệnh lớn tuổi, loãng xương và mắc một số bệnh lý nền. Quá trình phẫu thuật cần diễn ra nhanh chóng và nhẹ nhàng. Để đạt được điều này, bác sĩ đã tiến hành đo đạc, tìm ra kích thước khớp phù hợp với người bệnh và lên kế hoạch mổ bằng phần mềm TraumaCad.

Trong quá trình phẫu thuật, các thao tác nắn chỉnh, thay khớp được thực hiện nhẹ nhàng và khéo léo, tránh nguy cơ gãy quanh chuôi, gãy thân xương đùi. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ đầu, thời gian mổ ngắn, chỉ trong 1 tiếng. Toàn bộ quá trình điều trị, từ nhập viện đến khi kết thúc phẫu thuật chưa đến 24 tiếng.

Sau mổ, người bệnh cho biết gần như không còn đau, chân nhẹ hẳn, tinh thần thoải mái nên ăn uống và nghỉ ngơi cũng dễ dàng hơn. Ngày thứ 2 sau mổ, người bệnh có thể đi lại nhẹ nhàng với dụng cụ hỗ trợ và bắt đầu tập vật lý trị liệu vào hôm sau.

Bác sĩ Lưu khuyến cáo, gãy cổ xương đùi là tình trạng thường gặp ở người cao tuổi do loãng xương. Đối với người cao tuổi, chất lượng xương suy giảm, chỉ té ngã nhẹ cũng dễ dàng dẫn đến chấn thương như gãy xương, vỡ đốt sống… Do đó, bản thân người cao tuổi và người thân cần chú ý các biện pháp giúp hạn chế nguy cơ té ngã.

Sắp xếp đồ vật trong nhà gọn gàng, không gian sống an toàn. Dinh dưỡng đầy đủ và tăng cường các khoáng chất tốt cho xương. Tập thể dục thường xuyên, vừa sức để duy trì sức khỏe xương khớp, sự linh hoạt của cơ bắp và tầm soát, điều trị loãng xương sớm.

Nếu không may xảy ra té ngã, người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên môn sâu về cơ xương khớp để đánh giá và kịp thời điều trị. Chương trình mổ cấp cứu trong 24 giờ đầu cho người bệnh lớn tuổi gãy xương sẽ giúp nâng cao hiệu quả cố định xương gãy (kết hợp xương hoặc thay khớp), giải quyết cơn đau và phục hồi chức năng vận động nhanh cho người bệnh.