Bà V., 53 tuổi, thường bị đau và ê lưng, đi khám phát hiện thận trái có khối sỏi lớn nhiều nhánh, chặn đường thoát nước tiểu, gây ứ nước độ 2.

Hai tháng gần đây, bà N.T.T.V. (53 tuổi, Khánh Hòa) bị đau nhức, ê ẩm hông lưng không rõ nguyên nhân, cơn đau thường xuất hiện khi bà cúi người, làm việc dễ sốc hông, nhanh mệt, phải nằm nghiêng sang phải mới đỡ đau. Gần đây, bà phát hiện nước tiểu có màu đục kèm mùi khó chịu, quyết định đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám.

Thạc sĩ bác sĩ Nguyễn Trường Hoan, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho bà chụp cắt lớp vi tính (CT-scan) để kiểm tra vùng hông lưng. Kết quả phát hiện bể thận trái của bà có dấu hiệu thận ứ nước, bên trong bể thận có một khối sỏi 4 nhánh len lỏi vào các đài thận; đài trên và đài giữa thận còn nhiều viên sỏi khác nhỏ hơn. Tổng kích thước khỏi sỏi lên đến 5-6cm, chiếm khoảng ⅓ thể tích thận trái. Ngoài ra người bệnh còn bị nhiễm trùng tiểu.

Theo bác sĩ Hoan đây là dạng sỏi san hô nhiễm trùng, tắc nghẽn, có chỉ định can thiệp phẫu thuật để lấy sỏi, phục hồi lưu thông nước tiểu.

Trước tiên, người bệnh được điều trị kháng sinh 1 tuần, sau đó cấy nước tiểu để chắc chắn tình trạng nhiễm khuẩn nước tiểu đã được kiểm soát. Đây là bước điều trị tiên quyết với trường hợp sỏi thận có nhiễm trùng tiểu. Nếu không, khi tán sỏi nội soi, vi khuẩn từ khối sỏi có thể xâm nhập vào máu, đe dọa tính mạng người bệnh.

Khi nhiễm trùng tiểu đã ổn định, kết quả cấy nước tiểu âm tính mới tiến hành điều trị bằng kỹ thuật nội soi tán sỏi qua da bằng đường hầm nhỏ (mini PCNL). Đây được xem là phương pháp điều trị tối ưu hiện tại cho sỏi san hô lớn so với mổ mở lấy sỏi vì những ưu điểm ít chảy máu, ít nhiễm trùng vết mổ và ít đau sau mổ, người bệnh hồi phục nhanh hơn.

Nhờ hỗ trợ của siêu âm và hệ thống C-Arm định vị sỏi và vị trí chọc kim, ê kíp phẫu thuật tạo một đường thông nhỏ dưới 1cm từ bên ngoài da vùng hông lưng trái vào bên trong bể thận và tiếp cận khối sỏi. Thông qua năng lượng laser công suất cao, toàn bộ khối sỏi san hô bị tán thành các mảnh vụn nhỏ rồi hút sạch ra ngoài.

ThS.BS Nguyễn Trường Hoan, khoa Tiết niệu, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, tán sỏi nội soi cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện cung cấp

Sau 180 phút tán sỏi, ê kíp đã loại bỏ toàn bộ khối sỏi san hô trong thận trái của bà V.

Một ngày sau phẫu thuật, người bệnh được xuất viện vì phục hồi nhanh, không đau, có thể ăn uống đi và đi lại bình thường. Trở lại tái khám sau một tuần, bác sĩ Hoan cho bà V. siêu âm để kiểm tra thận trái, ghi nhận sạch sỏi hoàn toàn.

Dù chỉ chiếm 10%-15% trong các dạng sỏi tiết niệu nhưng sỏi san hô là dạng nguy hiểm nhất. Bởi, sỏi san hô thường hình thành và phát triển nhanh trong môi trường nhiễm trùng tiểu nên còn được gọi là sỏi nhiễm trùng. Số phụ nữ bị sỏi san hô gấp đôi nam giới do dễ mắc nhiễm trùng tiểu hơn.

Bác sĩ Hoan cho biết sỏi san hô phát triển âm thầm, ít triệu chứng hoặc có triệu chứng tương tự bà V. như đau tức hông lưng, nước tiểu đục, mệt mỏi,…

Sỏi san hô có thể phát triển nhanh, lấp đầy đài bể thận, cản trở lưu thông nước tiểu, khiến thận bị ứ nước. Nếu không sớm phát hiện và điều trị, sỏi san hô có thể khiến người bệnh đối mặt nguy cơ nhiễm trùng thận, viêm mủ thận, suy giảm chức năng thận, thậm chí nhiễm trùng máu đe dọa tính mạng.

Do đó, bác sĩ Hoan khuyến cáo người có những biểu hiện nêu trên, nhất là người tiền sử sỏi san hô, cần sớm đến bệnh viện khám, xác định nguyên nhân để có hướng điều trị phù hợp. Ngoài ra, cần xây dựng thói quen khám sức khỏe định kỳ 6-12 tháng/lần để sớm phát hiện sỏi khi còn nhỏ, có thể điều trị bằng các phương pháp ít xâm lấn hơn như dùng thuốc, tán sỏi ngoài cơ thể.