Hà Nội – Thai phụ 38 tuần đang dùng thuốc chống đông máu điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu bất ngờ chuyển dạ, phải mổ lấy thai cấp cứu khi liều thuốc gần nhất mới được sử dụng trước đó 16 giờ.
Chị Thảo được theo dõi thai kỳ nguy cơ cao do huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, kèm đái tháo đường thai kỳ, rối loạn mỡ máu và u xơ tử cung. Bác sĩ dự kiến mổ lấy thai chủ động ở tuần 39, song ở tuần 38 chị xuất hiện cơn chuyển dạ.
Kết quả thăm khám cho thấy thai nhỏ hơn mức trung bình và có dấu hiệu thiếu oxy, nguy cơ suy thai. Các bác sĩ nhận định cần mổ lấy thai sớm. Tuy nhiên, tình trạng huyết khối khiến cuộc mổ trở nên phức tạp do thai phụ đang sử dụng thuốc chống đông liều gần nhất cách 16 giờ.
Theo BS.CKI Lê Văn Tư, Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, thuốc chống đông có tác dụng ngăn hình thành và phát triển cục máu đông, nhưng nếu còn tác dụng trong thời điểm phẫu thuật có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Trong mổ lấy thai, chảy máu nhiều có thể dẫn đến đờ tử cung, băng huyết sau sinh và cần truyền máu hoặc can thiệp cầm máu. Mặt khác, gây tê tủy sống khi thuốc chống đông có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, hình thành tụ máu chèn ép tủy sống.
Trước khi phẫu thuật, êkíp kiểm tra các xét nghiệm đông máu. Kết quả nằm trong giới hạn bình thường nhưng không đủ để khẳng định thuốc chống đông đã hết tác dụng trong cơ thể. Sau hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ quyết định không trì hoãn cuộc mổ. “Nếu chờ đủ thời gian để thuốc giảm tác dụng, thai nhi có thể nguy hiểm”, bác sĩ Tư nói.

Thay vì gây tê tủy sống như thường được sử dụng trong nhiều trường hợp mổ lấy thai, êkíp lựa chọn gây mê toàn thân. Đồng thời, các phương án kiểm soát chảy máu được chuẩn bị trước, gồm nguồn máu cùng nhóm, thuốc tăng co tử cung và kỹ thuật khâu phục hồi tử cung nếu xảy ra chảy máu khó kiểm soát.
Ca mổ diễn ra thuận lợi. Lượng máu mất khoảng 150 ml. Bé gái nặng 2.700 g chào đời, chỉ số sinh tồn tốt. Sau mổ, sản phụ được theo dõi sát nguy cơ chảy máu và huyết khối. Thuốc chống đông được sử dụng trở lại sau 24 giờ theo kế hoạch điều trị. Tử cung co tốt, vết mổ khô, chị Thảo có thể vận động sớm. Hai mẹ con xuất viện sau 5 ngày.
Huyết khối tĩnh mạch sâu là tình trạng cục máu đông hình thành trong các tĩnh mạch sâu, thường ở chân hoặc vùng chậu. Người bệnh có thể sưng, đau, cảm giác nặng hoặc căng tức ở một bên chân. Nguy hiểm hơn, một phần cục máu đông có thể bong ra, theo dòng máu lên phổi gây tắc mạch phổi. Đây là biến chứng cấp cứu, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Theo bác sĩ Tư, phụ nữ mang thai có nguy cơ hình thành huyết khối cao hơn khoảng 4-6 lần so với người không mang thai. Trong thai kỳ, cơ thể có những thay đổi sinh lý làm tăng khả năng đông máu, một cơ chế giúp hạn chế mất máu khi sinh. Tử cung ngày càng lớn cũng có thể chèn ép các mạch máu vùng chậu, khiến dòng máu tĩnh mạch lưu thông khó khăn hơn.
Một số yếu tố tiếp tục làm nguy cơ tăng cao như từng bị huyết khối tĩnh mạch, thừa cân, phải nằm lâu, mang đa thai, đái tháo đường thai kỳ, thụ tinh ống nghiệm hoặc tiền sản giật.
Ở thai phụ có tiền sử huyết khối hoặc nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống đông trong thai kỳ. Việc điều trị nhằm hạn chế cục máu đông hình thành hoặc tiến triển, đồng thời giảm nguy cơ tắc mạch phổi.
Tuy nhiên, khi gần thời điểm sinh, việc sử dụng thuốc cần được bác sĩ sản khoa và các chuyên khoa liên quan cân nhắc dựa trên nguy cơ huyết khối, nguy cơ chảy máu, thời điểm sinh dự kiến và loại thuốc đang sử dụng.
Bác sĩ Tư khuyến cáo thai phụ đang dùng thuốc chống đông cần trao đổi với bác sĩ từ trước về kế hoạch sinh, thời điểm điều chỉnh thuốc và cách xử trí nếu chuyển dạ sớm hơn dự kiến. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc vì việc ngưng điều trị đột ngột có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
Khi có dấu hiệu chuyển dạ, thai phụ cần đến cơ sở y tế và thông báo rõ loại thuốc chống đông đang sử dụng, liều gần nhất và thời điểm dùng. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp gây mê, gây tê và chuẩn bị phương án kiểm soát chảy máu phù hợp.
Thai phụ xuất hiện sưng, đau hoặc cảm giác tức nặng bất thường ở một bên chân cần đi khám để kiểm tra nguy cơ huyết khối. Nếu đột ngột khó thở, đau ngực, ho ra máu, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc ngất, cần đến cơ sở y tế ngay vì có thể là dấu hiệu tắc mạch phổi.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH