Chị Hoài, 35 tuổi, vô sinh 8 năm, có thai tự nhiên sau điều trị rối loạn co thắt âm đạo, bé trai chào đời nặng gần 4 kg.

Chị Hoài kết hôn 8 năm trước, các cơn co thắt âm đạo gây đau đớn, khiến chị không thể gần gũi chồng. Mong con, vợ chồng chị quyết định thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) năm 2021. Kết quả kiểm tra sức khỏe sinh sản của anh chị đều bình thường, nhưng chuyển phôi một lần thất bại không rõ nguyên nhân.

Giữa năm ngoái, chị đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM khám, bác sĩ chẩn đoán rối loạn co thắt âm đạo mạn tính. Đây là tình trạng các cơ xung quanh vùng này co thắt không tự chủ khi có sự xâm nhập từ bên ngoài như quan hệ tình dục, đặt tampon (băng vệ sinh dạng ống), khám phụ khoa…

ThS.BS Nguyễn Thị Thanh Tâm, Trung tâm Sản Phụ khoa, áp dụng liệu pháp tâm lý, vật lý trị liệu gồm bài tập giãn cơ sàn chậu với sự hỗ trợ kích thích điện cho chị nhằm kiểm soát các cơ sàn chậu, giảm co thắt, cải thiện khả năng thả lỏng. Do lớn tuổi, bác sĩ khuyến khích vợ chồng quan hệ tự nhiên để có con sớm. Sau ba tháng điều trị, chị Hoài mang thai tự nhiên.

Tuy nhiên do tâm lý, tình trạng co thắt chưa phục hồi hoàn toàn, chị từ chối khám vùng kín trong suốt thai kỳ. Từ tuần thai 30, thai phụ bị đau vùng chậu, không thể đi lại, phải di chuyển bằng xe lăn hai tháng. Đến tuần 38, khi có dấu hiệu chuyển dạ, bác sĩ chỉ định sinh mổ vì thai to, bé trai chào đời nặng gần 4 kg. Dự kiến sau sinh 30 ngày, chị tiếp tục tái khám với bác sĩ để điều trị dứt điểm rối loạn cơ sàn chậu, tránh nguy cơ tái phát.

Bác sĩ Thanh Tâm cho biết, phụ nữ có thể bị co thắt âm đạo nguyên phát (bị đau mỗi khi có vật lạ chuẩn bị hoặc xâm nhập vào vùng này) hoặc thứ phát (từng quan hệ tình dục bình thường nhưng sau đó trở nên khó khăn, không thể thực hiện). Các triệu chứng thường gặp bao gồm lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, khó chịu, đau nhói, đau dữ dội, bỏng rát khi sinh hoạt vợ chồng, khám phụ khoa… Một số trường hợp sự co thắt cơ lan sang các vùng lân cận như co thắt cơ thắt niệu đạo gây tiểu khó, tiểu đau, co thắt cơ thắt hậu môn gây đại tiện đau, táo bón.

Mức độ nghiêm trọng khác nhau ở mỗi người. Một số phụ nữ chỉ cảm thấy khó chịu nhẹ, những người khác có thể bị đau dữ dội, không thể gần gũi bạn đời, dẫn đến trục trặc trong hôn nhân hoặc vô sinh hiếm muộn. Các triệu chứng có khả năng xảy ra liên tục hoặc thỉnh thoảng. Phần lớn phụ nữ không phát hiện bệnh do ngại chia sẻ chuyện tế nhị, chỉ âm thầm chịu đựng hoặc né tránh quan hệ.

Nguyên nhân chính xác gây ra tình trạng này chưa thể xác định. Các yếu tố nguy cơ như tâm lý, nhiễm trùng, khô vùng kín, rối loạn hoạt động thần kinh cơ vùng chậu, chấn thương khi sinh, tiền sử phẫu thuật… có thể dẫn đến co thắt âm đạo. Các phương pháp điều trị bệnh thường tập trung làm giảm phản xạ của các cơ khiến chúng căng lên, bao gồm liệu pháp tâm lý, tập vật lý trị liệu (bài tập Kegel), trị liệu tình dục hoặc nong âm đạo. Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ lên phác đồ điều trị phù hợp.

Bác sĩ Thanh Tâm khuyến cáo phụ nữ nên thăm khám sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm, điều trị kịp thời, hạn chế ảnh hưởng hôn nhân, kế hoạch sinh con. Nếu bị kích ứng, ngứa, đau, sưng đỏ vùng kín, giao hợp đau đớn, tiểu khó, khí hư bất thường hoặc có mùi hôi, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để bác sĩ chẩn đoán và can thiệp phù hợp.

* Tên người bệnh đã được thay đổi