Ông Tiến (55 tuổi) bị đau bụng âm ỉ, nặng tức vùng bụng trái, bác sĩ phát hiện bệnh bạch cầu lympho mạn, một loại ung thư máu phát triển chậm.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, kết quả siêu âm của ông Tiến cho thấy lách to chèn ép dạ dày; xét nghiệm máu ghi nhận chỉ số bạch cầu tăng cao đến 150.000/ml, gấp 15 lần bình thường (dưới 10.000/ml). Bác sĩ chẩn đoán ông Tiến bị bạch cầu lympho mạn tính, giai đoạn 4. Đây là bệnh ung thư máu dòng bạch cầu.

Ông Tiến suy sụp, nghĩ ung thư máu là “chấm hết”. Tiến sĩ bác sĩ Lê Tấn Đạt, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích bệnh bạch cầu lympho mạn tính diễn tiến chậm, kéo dài nhiều năm. Mặc dù điều trị “triệt căn” thường không khả thi, song rất nhiều bệnh nhân sống chung “hòa bình” với bệnh đến 10 năm, thậm chí lâu hơn mà chưa cần điều trị, chỉ theo dõi.

Trường hợp ông Tiến, với bệnh bạch cầu lympho mạn tính giai đoạn 4, nhưng chưa có triệu chứng nguy hiểm. Do đó, thay vì điều trị, ông được chỉ định theo dõi sát các triệu chứng trên cơ thể, tái khám định kỳ. Người bệnh được tư vấn chế độ ăn uống đủ chất với đa dạng thực phẩm giúp tăng cường hệ miễn dịch, nâng cao sức đề kháng. Đồng thời, cần nghỉ ngơi, vận động vừa phải, tránh lao động quá sức. Tuân thủ nghiêm ngặt lịch tái khám; có thể tái khám sớm hơn khi có triệu chứng bất thường.

Trường hợp có các triệu chứng toàn thân như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài về chiều hoặc đêm, đổ mồ hôi trộm…, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp can thiệp phù hợp. Lúc này tế bào ung thư tăng sinh nhanh, “hút” lượng lớn năng lượng của cơ thể và hạch, gan, lách sẽ lớn dần. Người bệnh có thể cần được hóa trị để giảm triệu chứng.

“Ở giai đoạn đầu, lợi ích của việc hóa trị thường thấp hơn nguy cơ tác dụng phụ”, bác sĩ Đạt cho biết, thêm rằng người bệnh thường sẽ được can thiệp khi thiếu máu nặng, hạch quá to, tiểu cầu giảm,… Đồng thời, người nhà ông Tiến cũng được khuyên nên xét nghiệm di truyền để tầm soát và quản lý bệnh tốt hơn, nếu có.

Bác sĩ Tấn Đạt cho biết thêm, bệnh bạch cầu lympho mạn xảy ra do các tế bào lympho B trong tủy xương bị đột biến gen, khiến chúng tăng sinh quá mức, lấn át các tế bào máu khỏe mạnh khác. Điều này khiến quá trình tạo máu bị ức chế, sụt giảm hồng cầu gây thiếu máu, mệt mỏi; giảm tiểu cầu gây rối loạn đông máu; thiếu bạch cầu hạt khiến hệ miễn dịch suy yếu. Các tế bào ác tính này còn theo dòng máu xâm nhập và trú ngụ làm sưng to hạch bạch huyết, gan và lách. Tế bào lympho B là một loại tế bào miễn dịch giữ vai trò tổng hợp kháng thể, bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn, ký sinh trùng.

Số lượng bạch cầu của người bệnh rất nhiều nhưng không có chức năng bảo vệ cơ thể, nên hệ miễn dịch yếu hơn bình thường. Người bệnh dễ bị nhiễm trùng và tăng nguy cơ mắc các ung thư khác. Một số trường hợp, có thể bị thiếu máu tan máu tự miễn.

Phần lớn người bệnh bạch cầu lympho mạn tính không có triệu chứng ở giai đoạn sớm. Khoảng 70% người bệnh tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe tổng quát với kết quả xét nghiệm máu thấy bạch cầu tăng cao bất thường. Số ít trường hợp có triệu chứng nổi hạch cổ, nách, bẹn nhưng không đau; mệt mỏi do thiếu máu; dễ nhiễm trùng; đổ mồ hôi trộm, sụt cân không rõ lý do.

Bác sĩ Tấn Đạt khuyên người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất; lượng tế bào lympho B đơn dòng cao hơn bình thường… có thể tìm ẩn nguy cơ khởi phát bệnh, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ.