Bà Thảo, 74 tuổi, buồn nôn và nôn ói kéo dài, bác sĩ chẩn đoán thoát vị hoành khiến toàn bộ dạ dày “chui” lên lồng ngực, được phẫu thuật nội soi ngăn biến chứng.

BS.CKII Nguyễn Quốc Thái, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi Tiêu hóa, cho biết thoát vị hoành là tình trạng các tạng trong ổ bụng di chuyển bất thường lên khoang lồng ngực qua một khe hở ở cơ hoành, ngăn cách giữa ngực và bụng. Tùy mức độ giãn rộng của khe hở, các tạng như dạ dày, ruột non hay lách có thể chui lên lồng ngực.

Kết quả chụp CT có tiêm thuốc cản quang cho thấy toàn bộ dạ dày thoát vị qua khe thực quản, nằm trong lồng ngực với tình trạng đảo ngược bất thường. Thuốc cản quang ứ đọng ở phình vị và thân vị, chỉ xuống tá tràng một phần. Nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng ghi nhận thoát vị khe hoành thực quản dạng trượt, kèm viêm sung huyết và viêm teo niêm mạc dạ dày mức độ nhẹ.

Khai thác bệnh sử cho thấy bà Thảo đã có triệu chứng buồn nôn trong nhiều năm nhưng cho rằng đó là rối loạn tiêu hóa thông thường. Khoảng hai tháng gần đây, tình trạng nôn ói tăng dần, kèm nuốt nghẹn, ăn uống khó khăn và đầy chướng bụng nên mới đi khám.

Dựa trên kết quả thăm khám và cận lâm sàng, bác sĩ chẩn đoán bà Thảo bị thoát vị khe hoành thực quản type III – mức độ nặng. Lúc này, lỗ thực quản trên cơ hoành giãn rộng đáng kể, khiến toàn bộ dạ dày bị đẩy lên lồng ngực. Người bệnh có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng như tắc nghẽn đường tiêu hóa, thiếu máu nuôi dạ dày, thậm chí hoại tử nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo bác sĩ Thái, với những trường hợp thoát vị lớn như bà Thảo, điều trị nội khoa sẽ không hiệu quả. Phẫu thuật là phương pháp tối ưu nhằm đưa các tạng trở về vị trí bình thường, đồng thời xử lý nguyên nhân gây thoát vị. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị khe hoành kết hợp tạo van chống trào ngược dạ dày – thực quản, giúp kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng lâu dài.

Do có nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh lý tim mạch, bà Thảo được hội chẩn liên chuyên khoa giữa Ngoại tiêu hóa, Tim mạch và Gây mê hồi sức trước phẫu thuật. Người bệnh được kiểm soát huyết áp ổn định, thực hiện các đánh giá chức năng tim như siêu âm tim, điện tâm đồ và nghiệm pháp gắng sức nhằm đảm bảo đủ điều kiện gây mê và phẫu thuật an toàn.

Phẫu thuật nội soi được ưu tiên lựa chọn vì vết mổ nhỏ, ít đau sau mổ, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và giúp huyết áp ổn định hơn trong và sau phẫu thuật. Ngoài ra, thời gian mổ ngắn cũng góp phần hạn chế tác động của thuốc mê lên cơ thể, đặc biệt ở người lớn tuổi có bệnh nền.

Bác sĩ tiến hành rạch 4–5 đường nhỏ trên thành bụng để đưa dụng cụ nội soi vào. Dạ dày được kéo từ lồng ngực trở lại ổ bụng, sau đó khâu thu hẹp lỗ thoát vị trên cơ hoành để ngăn tái phát. Tiếp theo, êkíp thực hiện kỹ thuật tạo van chống trào ngược bằng cách sử dụng phần đáy vị quấn quanh đoạn dưới thực quản (phẫu thuật Toupet), giúp tăng cường cơ chế đóng mở của cơ thắt thực quản dưới.

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 90 phút. Sau mổ, người bệnh hồi phục tốt, giảm rõ rệt các triệu chứng nôn ói, nuốt nghẹn và khó thở, có thể xuất viện sau hai ngày theo dõi.

Bác sĩ cho biết, nguyên nhân chính xác của thoát vị hoành hiện chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, cơ chế thường gặp là do sự suy yếu của các cấu trúc cơ và mô liên kết quanh khe thực quản. Một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc bệnh gồm: tuổi cao khiến cơ hoành thoái hóa (thường gặp ở người từ 60 tuổi), chấn thương vùng ngực – bụng, thoát vị hoành bẩm sinh, tăng áp lực ổ bụng kéo dài do ho mạn tính, nôn ói nhiều, táo bón phải rặn, nâng vật nặng, béo phì hoặc tiền sử phẫu thuật vùng cơ hoành.

Phần lớn các trường hợp thoát vị hoành ở mức độ nhẹ không gây triệu chứng rõ ràng và có thể được phát hiện tình cờ. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như đau ngực, ợ nóng, trào ngược dạ dày – thực quản, nuốt nghẹn, buồn nôn hoặc nôn ói kéo dài. Những triệu chứng này dễ nhầm lẫn với bệnh lý tim mạch hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường, khiến người bệnh chủ quan.

Trong một số trường hợp hiếm nhưng nguy hiểm, thoát vị hoành có thể dẫn đến biến chứng nghẹt hoặc xoắn dạ dày, gây tắc nghẽn và thiếu máu nuôi, đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Bác sĩ Thái khuyến cáo, người có triệu chứng tiêu hóa kéo dài, đặc biệt là người cao tuổi hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ, nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị phù hợp. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

(*) Tên bệnh nhân đã được thay đổi.