Cảm thấy đau rát nhẹ khi đi vệ sinh, anh Toàn (26 tuổi, Hà Nội) đi khám phát hiện khối u thần kinh nội tiết dưới niêm mạc trực tràng, nguy cơ biến chứng tiềm ẩn nếu không xử lý triệt để.

Triệu chứng của anh Toàn bắt đầu xuất hiện từ tháng 7/2024, cảm giác đau không kéo dài cả ngày mà chỉ xuất hiện lúc đại tiện. Ban đầu anh Toàn nghĩ rằng mình có thể bị nóng trong người, táo bón hoặc do chế độ ăn uống nên không đi khám. Song khi thấy tình trạng kéo dài nhiều tháng mà không thuyên giảm, đầu năm 2025, anh quyết định đi khám tại một bệnh viện. Bác sĩ phát hiện một khối u nhỏ ở trực tràng, nhận định lành tính và tiến hành cắt bỏ. Mẫu được gửi làm giải phẫu bệnh, kết quả cho thấy tại vị trí cắt có thể vẫn còn sót tổn thương. Dù đã sinh thiết lại vùng này, nhưng kết quả vẫn chưa chắc chắn loại trừ được khả năng còn mô bất thường.

Tháng 7 năm nay, anh Toàn thăm khám lại tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội. ThS.BS Đào Trần Tiến, Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho biết, khi tiếp nhận bệnh nhân, vị trí tổn thương ở trực tràng đã được cắt bỏ trước đó, trên thành ruột chỉ còn lại sẹo. Tuy nhiên, kết quả giải phẫu bệnh từ mẫu cắt lần trước cho thấy vẫn còn sót tế bào u thần kinh nội tiết.

U thần kinh nội tiết (Neuroendocrine tumor – NET) là tổn thương xuất phát từ các tế bào thần kinh nội tiết, được chia thành nhiều type (1, 2, 3) tùy theo mức độ ác tính. Trường hợp của anh Toàn thuộc típ 1, tương đối lành tính và ít nguy cơ di căn. Tuy nhiên, bệnh nhân còn trẻ, trong khi gia đình có tiền sử nhiều người mắc bệnh liên quan đến các loại u, nên bệnh nhân rất lo lắng và mong muốn được kiểm tra lại, xử lý triệt để phần tổn thương còn tồn dư. Vì vậy, dù tổn thương ban đầu là lành tính, nếu không cắt triệt để, phần mô bất thường còn sót lại có thể tái phát, tiến triển thành type cao hơn, thậm chí chuyển thành ung thư tiêu hóa. Việc kiểm tra kỹ và xử lý dứt điểm là cần thiết để đảm bảo an toàn lâu dài cho người bệnh.

Bác sĩ Tiến phân tích, với các phương pháp cắt polyp thông thường hoặc tiêm dưới niêm mạc rồi cắt, khả năng lấy trọn vẹn khối u thường thấp. Nếu tổn thương ăn sâu hơn xuống lớp cơ hoặc thanh mạc, kỹ thuật này sẽ không tiếp cận hết, dễ để sót phần u phía dưới. Trong trường hợp của anh Toàn, sau khi cắt lần đầu, tổn thương còn lại là phần sẹo, dưới đó có thể vẫn còn phần u tồn dư. Khi tổn thương trực tràng đã bị sẹo xơ, thành trực tràng co kéo, việc tiếp tục cắt tách dưới niêm mạc bằng kỹ thuật thông thường sẽ rất khó, tiềm ẩn nguy cơ chảy máu, thủng hoặc viêm phúc mạc.

Để xử lý khối u tồn dư trong trường hợp này, phương pháp cắt xuyên thành (FTRD) là giải pháp tối ưu. Kỹ thuật cho phép cắt trọn tổn thương tới tận lớp cơ và thanh mạc của trực tràng, sau đó đóng vết cắt ngay trong một thì bằng clip đặc biệt. Dụng cụ FTRD tích hợp sẵn đầu đánh dấu, clip đóng và dao điện, được gắn vào đầu dây nội soi, giúp bác sĩ thao tác nhanh, chính xác, giảm nguy cơ biến chứng.

Ca can thiệp diễn ra trong khoảng 30 phút, bác sĩ hút phần tổn thương và sẹo vào ống nội soi, cắt rộng vùng tổn thương khoảng 1,5-2 cm, đảm bảo lấy hết phần nghi ngờ còn sót. Kết quả mô bệnh học sau cắt khẳng định đã lấy trọn vẹn khối u, đảm bảo an toàn cho bệnh nhân. Sau can thiệp, anh Toàn chỉ hơi tức nhẹ vùng hậu môn trong vài giờ đầu rồi hết hẳn. Sau 24 giờ, anh Toàn ăn uống và sinh hoạt bình thường, không ghi nhận biến chứng.

Bác sĩ Tiến cho biết, NET có thể gặp ở bất cứ cơ quan nào, song thường nằm dưới lớp niêm mạc hoặc trong thành ống tiêu hóa. Loại u này có thể gặp ở thực quản, dạ dày, ruột non, đại tràng và đặc biệt là trực tràng, u thường tình cờ phát hiện ra khi đi nội soi tiêu hóa. NET là một loại khối u tiêu hóa hiếm gặp và phần lớn là lành tính khi nhỏ, chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số các ung thư tiêu hóa song người bệnh không nên chủ quan. Nếu cắt không triệt để hoặc để sót, nguy cơ tiến triển thành tổn thương típ cao hoặc ung thư đường tiêu hóa là có thể xảy ra.

Những năm gần đây, tỷ lệ phát hiện NET đường tiêu hóa, đặc biệt là ở trực tràng và dạ dày, có xu hướng gia tăng nhờ sự phát triển của các kỹ thuật nội soi hiện đại. Nhiều khối u nhỏ, trước đây khó phát hiện do nằm dưới lớp niêm mạc và ít triệu chứng, nay được phát hiện sớm giúp xử lý triệt để, giảm nguy cơ tiến triển và hạn chế phẫu thuật. Bác sĩ Tiến khuyên người bệnh cần đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau rát nhẹ khi đi vệ sinh kéo dài, đi ngoài ra máu, mót rặn, cảm giác chưa hết phân sau đại tiện hoặc rối loạn thói quen đại tiện. Đặc biệt, những người có tiền sử gia đình mắc bệnh u, ung thư đường tiêu hóa hoặc polyp nên nội soi kiểm tra từ tuổi 30, hoặc ngay khi có dấu hiệu bất thường.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.