Thuận, 16 tuổi, bị tiểu máu, tiểu khó gây nhiễm trùng tiểu, siêu âm thấy thận ứ nước độ 2, niệu quản giãn rộng nhưng bàng quang nhỏ bất thường chỉ bằng 1/4 của người lớn.

TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết kích thước bàng quang của người bệnh chỉ khoảng 70-80 ml, trong khi kích thước bàng quang ở người lớn khỏe mạnh khoảng 300-500 ml. Bác sĩ nghi ngờ có bệnh lý bẩm sinh bất thường trào ngược bàng quang – niệu quản, nếu không giải quyết kịp thời, tình trạng ứ nước ở thận càng nặng thêm, tăng nguy cơ nhiễm trùng và suy thận.

“Hai thận ứ nước nặng, niệu quản giãn nhưng rất may thận của người bệnh chưa bị suy, do đó cần giải quyết tình trạng niệu quản giãn, bàng quang nhỏ càng sớm càng tốt, ngăn bệnh không diễn tiến sang suy thận”, bác sĩ Liên nói.

Với trường hợp bàng quang nhỏ, cần tạo hình bàng quang bằng ruột, có thể áp dụng mổ mở tuy nhiên hậu phẫu rất đau đớn do người bệnh phải chịu đường mổ dài khoảng 20 cm, hoặc mổ nội soi có thể làm tốt giai đoạn cắm niệu quản vào bàng quang, sau đó vẫn chuyển sang mổ mở để tiếp tục tạo hình bằng ruột. Phương án tốt nhất được PGS.TS.BS Vũ Lê Chuyên, Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa đưa ra là phẫu thuật nội soi bằng robot Da Vinci Xi để cắm lại niệu quản vào bàng quang và mở rộng bàng quang bằng ruột cho người bệnh.

Với robot Da Vinci Xi hỗ trợ, PGS Chuyên cùng êkip bác sĩ khoa Tiết niệu thực hiện một cuộc mổ xuyên suốt, hoàn toàn trong ổ bụng mà không cần đi một đường mổ dài như mổ mở truyền thống hoặc vừa nội soi vừa mổ mở, nhờ đó giúp người bệnh tránh được đau đớn sau hậu phẫu, thời gian hồi phục nhanh hơn.

Khoảng cách giữa các cánh tay robot chỉ 6 cm, phù hợp với thể trạng của bệnh nhân nhỏ tuổi như Thuận, cho phép bác sĩ phẫu thuật tiếp cận vị trí cắm lại niệu quản vào bàng quang trong không gian hẹp, sau đó dùng đoạn ruột 10 cm để tạo hình bàng quang cho người bệnh. Theo bác sĩ Liên, việc tạo hình bằng ruột giúp người bệnh “lấy lại” bàng quang như người bình thường, đủ để lưu thông nước tiểu, không bị nhiễm trùng tiểu tái phát.

Một ngày sau mổ, người bệnh hồi phục nhanh chóng, sức khỏe tốt, đã có nhu động ruột và tự tập đi lại trong phòng bệnh, 5 ngày sau được xuất viện. Bác sĩ lưu ý người bệnh cần tái khám theo lịch để đánh giá chức năng và mức độ hồi phục của thận.

Trào ngược bàng quang – niệu quản là dị tật bẩm sinh xảy ra do mất chức năng chống trào ngược của đoạn niệu quản cắm vào bàng quang, dẫn đến nước tiểu chảy ngược từ bàng quang lên niệu quản và đôi khi đến thận, gây nhiễm trùng đường tiết niệu, sẹo thận và tổn thương thận nếu không được điều trị. Ở trẻ nhỏ, bệnh gây ra một số triệu chứng như sốt không rõ nguyên nhân, chán ăn, cáu gắt, tiêu chảy, nôn ói, khó tăng cân. Ở trẻ lớn hơn, bệnh gây ra triệu chứng nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, đau rát khi tiểu, tiểu thường xuyên, tiểu buốt, sốt, đau lưng, đau vùng hạ vị…

Ở trẻ nhỏ mắc trào ngược bàng quang – niệu quản, việc thăm khám và chẩn đoán thường gặp nhiều khó khăn do bệnh diễn tiến âm thầm, nhiều phụ huynh đưa trẻ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, thận bị tổn thương không thể hồi phục.

Bác sĩ Liên khuyến cáo phụ huynh cần theo dõi sát sức khỏe của trẻ, nếu trẻ nhiễm trùng tiểu tái phát, són tiểu, hoặc trong thai kỳ từng ghi nhận bất thường liên quan đến nước ối, thì sau sinh trẻ cần được khảo sát hệ thận – tiết niệu để phát hiện sớm những bất thường.

Ở mức độ nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ, vì một số trẻ có khả năng tự hết trào ngược khi lớn lên. Đối với các trường hợp nặng hoặc đã có biến chứng, cần xem xét phẫu thuật để bảo tồn chức năng thận và ngăn ngừa tổn thương tiến triển.

*Tên người bệnh đã được thay đổi.